SPOŁECZNI OPIEKUNOWIE ZABYTKÓW

W ochronie zabytków istotną rolę odgrywają społeczni opiekunowie zabytków, których działania na rzecz poszanowania lokalnego i regionalnego dziedzictwa kulturowego stanowią uzupełnienie działań podejmowanych przez specjalistyczne służby konserwatorskie.

Zasady dotyczące ochrony zabytków, w tym ustanawiania społecznych opiekunów zabytków, reguluje ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 710 z późn. zm.).

ZADANIA SPOŁECZNEGO OPIEKUNA ZABYTKÓW

Zadaniem społecznych opiekunów zabytków jest podejmowanie działań związanych z zachowaniem wartości zabytków i utrzymaniem ich w jak najlepszym stanie oraz upowszechnianie wiedzy o zabytkach. W tym celu społeczny opiekun współdziała z wojewódzkim konserwatorem zabytków oraz starostą.

Społeczny opiekun zabytków jest uprawniony do pouczania osób naruszających przepisy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami.

Działania społecznych opiekunów zabytków mogą przybierać różne formy. Opiekun może między innymi interweniować i informować służby konserwatorskie, właściwe władze samorządowe (gmina, powiat), urzędy państwowe, a także służby takie jak policja, straż miejska czy straż pożarna, o zauważonych nieprawidłowościach, dewastacji lub zagrożeniu obiektów zabytkowych, zgłaszać obiekty, które należy objąć ochroną konserwatorską przede wszystkim poprzez wpis do rejestru i ujęcie w gminnej ewidencji zabytków, czy też popularyzować w społeczeństwie wiedzę o zabytkach.

KTO MOŻE ZOSTAĆ SPOŁECZNYM OPIEKUNEM ZABYTKÓW

Społecznym opiekunem zabytków może zostać:

1)     osoba fizyczna, która posiada pełną zdolność do czynności prawnych, nie była karana za przestępstwa popełnione umyślnie oraz posiada wiedzę w zakresie ochrony zabytków i opieki nad zabytkami;

2)     osoba prawna lub inna jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej.

Społeczny opiekun sprawuje swoją funkcję nieodpłatnie.

UZYSKANIE UPRAWNIEŃ SPOŁECZNEGO OPIEKUNA ZABYTKÓW W POWIECIE WROCŁAWSKIM

1. Kandydat zainteresowany pełnieniem funkcji społecznego opiekuna zabytków zgłasza Dolnośląskiemu Wojewódzkiemu Konserwatorowi Zabytków wolę pełnienia funkcji społecznego opiekuna zabytków.
2. W przypadku pozytywnej weryfikacji spełnienia wymagań, Dolnośląski Wojewódzki Konserwator Zabytków wnioskuje do Starosty Powiatu Wrocławskiego o ustanowienie społecznego opiekuna zabytków.
3. Starosta Powiatu Wrocławskiego ustanawia osobę fizyczną społecznym opiekunem zabytków lub nadaje osobie prawnej uprawnienia społecznego opiekuna zabytków.
4. Na potwierdzenie posiadania statusu społecznego opiekuna zabytków Starosta Powiatu Wrocławskiego wydaje:

• osobie fizycznej – legitymację społecznego opiekuna zabytków;
• osobie prawnej lub innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej – zaświadczenie o nadaniu uprawnień społecznego opiekuna zabytków.

WYMAGANE DOKUMENTY

1)      oświadczenie o posiadaniu pełnej zdolności do czynności prawnych,

2)      aktualne zaświadczenie o niekaralności z Krajowego Rejestru Karnego,

3)      dokument potwierdzający posiadanie wiedzy w zakresie ochrony zabytków i opieki nad zabytkami.

W przypadku osoby prawnej lub innej jednostki organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, dodatkowo:

1)     dokument potwierdzający posiadanie statusu osoby prawnej lub innej jednostki organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej,

2)     statut,

3)     uchwała Zarządu o wyrażeniu zgody na nadanie uprawnień społecznego opiekuna zabytków.

Zgodnie z wymogami ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, starosta prowadzi listę społecznych opiekunów zabytków.