SPOŁECZNI OPIEKUNOWIE ZABYTKÓW
W ochronie zabytków istotną rolę odgrywają społeczni opiekunowie zabytków, których działania na rzecz poszanowania lokalnego i regionalnego dziedzictwa kulturowego stanowią uzupełnienie działań podejmowanych przez specjalistyczne służby konserwatorskie.
Zasady dotyczące ochrony zabytków, w tym ustanawiania społecznych opiekunów zabytków, reguluje ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 710 z późn. zm.).
ZADANIA SPOŁECZNEGO OPIEKUNA ZABYTKÓW
Zadaniem społecznych opiekunów zabytków jest podejmowanie działań związanych z zachowaniem wartości zabytków i utrzymaniem ich w jak najlepszym stanie oraz upowszechnianie wiedzy o zabytkach. W tym celu społeczny opiekun współdziała z wojewódzkim konserwatorem zabytków oraz starostą.
Społeczny opiekun zabytków jest uprawniony do pouczania osób naruszających przepisy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami.
Działania społecznych opiekunów zabytków mogą przybierać różne formy. Opiekun może między innymi interweniować i informować służby konserwatorskie, właściwe władze samorządowe (gmina, powiat), urzędy państwowe, a także służby takie jak policja, straż miejska czy straż pożarna, o zauważonych nieprawidłowościach, dewastacji lub zagrożeniu obiektów zabytkowych, zgłaszać obiekty, które należy objąć ochroną konserwatorską przede wszystkim poprzez wpis do rejestru i ujęcie w gminnej ewidencji zabytków, czy też popularyzować w społeczeństwie wiedzę o zabytkach.
KTO MOŻE ZOSTAĆ SPOŁECZNYM OPIEKUNEM ZABYTKÓW
Społecznym opiekunem zabytków może zostać:
1) osoba fizyczna, która posiada pełną zdolność do czynności prawnych, nie była karana za przestępstwa popełnione umyślnie oraz posiada wiedzę w zakresie ochrony zabytków i opieki nad zabytkami;
2) osoba prawna lub inna jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej.
Społeczny opiekun sprawuje swoją funkcję nieodpłatnie.
UZYSKANIE UPRAWNIEŃ SPOŁECZNEGO OPIEKUNA ZABYTKÓW W POWIECIE WROCŁAWSKIM
- Kandydat zainteresowany pełnieniem funkcji społecznego opiekuna zabytków zgłasza Dolnośląskiemu Wojewódzkiemu Konserwatorowi Zabytków wolę pełnienia funkcji społecznego opiekuna zabytków.
- W przypadku pozytywnej weryfikacji spełnienia wymagań, Dolnośląski Wojewódzki Konserwator Zabytków wnioskuje do Starosty Powiatu Wrocławskiego o ustanowienie społecznego opiekuna zabytków.
- Starosta Powiatu Wrocławskiego ustanawia osobę fizyczną społecznym opiekunem zabytków lub nadaje osobie prawnej uprawnienia społecznego opiekuna zabytków.
- Na potwierdzenie posiadania statusu społecznego opiekuna zabytków Starosta Powiatu Wrocławskiego wydaje:
- osobie fizycznej – legitymację społecznego opiekuna zabytków;
- osobie prawnej lub innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej – zaświadczenie o nadaniu uprawnień społecznego opiekuna zabytków.
WYMAGANE DOKUMENTY
1) oświadczenie o posiadaniu pełnej zdolności do czynności prawnych,
2) aktualne zaświadczenie o niekaralności z Krajowego Rejestru Karnego,
3) dokument potwierdzający posiadanie wiedzy w zakresie ochrony zabytków i opieki nad zabytkami.
W przypadku osoby prawnej lub innej jednostki organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, dodatkowo:
1) dokument potwierdzający posiadanie statusu osoby prawnej lub innej jednostki organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej,
2) statut,
3) uchwała Zarządu o wyrażeniu zgody na nadanie uprawnień społecznego opiekuna zabytków.
Zgodnie z wymogami ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, starosta prowadzi listę społecznych opiekunów zabytków.
