Święto obchodzone jest w ramach upamiętnienia uchwalenia Konstytucji z 1791 roku. Była to pierwsza w Europie i druga na świecie spisana ustawa regulująca ustrój prawny państwa. Święto Konstytucji 3 Maja ustanowione zostało w 1919 roku, gdy Polska odzyskała niepodległość.
Konstytucja 3 Maja ujęta była w 11 artykułach. Wprowadzała prawo powszechnej niepodległości (dla szlachty i mieszczaństwa) oraz trójpodział władzy na ustawodawczą (dwuizbowy parlament), wykonawczą (król) i sądowniczą. Konstytucja ograniczała nadmierne immunitety prawne i polityczne przywileje szlachty zagrodowej. 3 Maja 1791 roku, po siedmiogodzinnych obradach Sejm zatwierdził konstytucję, a król Stanisław August Poniatowski ją podpisał. Twórcy Konstytucji 3 Maja określili ją jako „ostatnią wolę i testament gasnącej Ojczyzny”.
Po II wojnie światowej Święto Narodowe Trzeciego Maja obchodzono tylko do 1946 roku, a następnie przywrócono je ustawą z dnia 6 kwietnia 1990 roku.